فتهلك ببغضهم » « 1 » . يعنى بگردان خود را عالم يا متعلم يا آنكه دوست بدار اهل علم را كه نجات و سعادت و به درجه رسيدن ، منحصر در اين سه قسم است و مباش قسم چهارم كه از اين سه قسم نباشى و دشمن اهل علم باشى . پس هلاك مىشوى به سبب بغض با ايشان و جناب امام محمد باقر عليه السّلام فرمودند كه « عالم ينتفع بعلمه افضل من سبعين الف عابد » « 2 » . يعنى عالمى كه نفع برده شود به علم او بهتر است از هفتاد هزار عابد . و بدانكه علم دو قسم است علم ظاهر و علم باطن ، اما علم ظاهر پس مثل علم كلام ، تفسير ، علم حديث ، علم فقه ، علم حلال و حرام ، علم اخلاق و علوم رسميه كه از مقدمات آنها مىباشد ؛ مثل علم نحو و صرف و معانى بيان و لغت و منطق ، و اما علم باطن پس معرفت معانى و اسرار و حقايق علم ظاهر است كه در مرتبه ولايت و مقام قرب « قاب قوسين » و « دنوا و ادنى » و در وقت « لى مع اللّه وقت » و به فرموده فَأَوْحى إِلى عَبْدِهِ ما أَوْحى « 3 » از حضرت غيب الغيوب بدون وساطه ملك زقه مغز و جان جناب نبوت و ولايت مآبى نمودند و از آن جناب ذو الجلال و آن جامهاى مالامال به مضمون « و للارض من كاس الكرام » نصيب بر جان و بر دل‌سوختگان عالم طلب و پيروان آن ينبوع ناصح الحسب به قدر اهليت و قابليت ريختند چنان كه فرموده است كه « ما صبّ اللّه فى صدرى شيئا الا و صبّيته فى صدر على ابن ابيطالب عليه السّلام » « 4 » . و اين علم باطن را اقسام و انواع بسيار مىباشد ، علم ايمان و علم اسلام و علم احسان و علم ايقان و علم عيان و علم عين و علم توبه و علم زهد و علم ورع و علم تقوى و علم اخلاص و علم معرفت نفس و صفات و آفات آن و علم معرفت دل و صفات آن و اطوار و احوال آن و علم تزكيه و تربيت دل و تصفيه و پرورش نفس و علم فرق فيما بين خواطر نفسانى ، شيطانى ، قلبى ، عقلى ، ايمانى ، ملكى ، روحانى و رحمانى و علم فرق فى ما

--> ( 1 ) . كافى 1 : 34 / 3 ( 2 ) . كافى 1 : 33 / 8 ( 3 ) . نجم : 10 ( 4 ) . بحار 4 : 15 / 4